مدل کسب و کار چیست؟بوم مدل کسب و کار چیست؟

در سال های اخیر اصطلاحاتی تحت عناوین طرح کسب و کار یا بیزینس پلن (business plan) و مدل کسب و کار یا بیزینس مدل (business model) در میان سازمان ها و به خصوص استارت آپ ها بسیار رایج شده است . البته طرح کسب و کار قدمت بیشتری دارد ولی مدل کسب و کار چند سالی است که به حوزه تجارت وارد شده و توجهات بسیاری را به خود جلب کرده است. در این مقاله قصد داریم کمی درباره بیزینس مدل صحبت کنیم .

برای آشنایی بیشتر با طرح کسب و کار این مقاله را بخوانید : طرح کسب و کار چیست | انواع و اجزای آن

 


 

مدل کسب و کار چیست؟

بیزینس پلن ها بخش اساسی استراتژی و راهبرد شرکتها و سازمانها هستند. آنها پیوندی اساسی میان بازار محصولات در صنعت، و بازار برای عوامل تولید مانند نیروی کار و سرمایه فراهم می کنند.

این مدل، الگوهای اولیه برای یک بیزینس جهت رقابت در بازار را فراهم می کند، در واقع آن الگوها درباره چگونگی دستیابی شرکت به پول، و چگونگی کار با بازیکنان داخلی (منابع انسانی شرکت) و بازیکنان خارجی (‌ذینفعان از جمله مشتریان، تامین کنندگان و سرمایه گذاران) را فراهم می کند. یک مدل کسب و کار ممکن است مبتنی بر جنبه های مختلف یک شرکت باشد؛ مانند چگونگی ساخت، توزیع و قیمت .

در یک تعریف کلی از استوارت و زائو می‌توان مدل کسب و کار را این گونه تعریف کرد :

نحوه کسب درآمد و حفظ جریان سود دهی در طول زمان

مدل کسب و کار یک شرکت را می توان در ۳ بخش مجزا تعریف کرد:

  1. بخش اقتصادی: بر سودآوری شرکت و ایجاد جریان‌های مالی تاکید دارد.
  2. بخش عملیاتی: بر فرایندهای اجرایی شرکت تمرکز می کند.
  3. بخش استراتژیک: بر تحقق چشم‌اندازها ، استفاده از فرصت‌های بازار و نحوه ارتباط با آن تاکید دارد.

 


بوم مدل کسب و کار (business Model Canvas) چیست؟

 

بوم مدل کسب و کار یک زبان مشترک برای ارتباط افراد و ترسیم افکار و جمع بندی نظرات می باشد. اگر کسی از شما بپرسد که کل استارتاپ یا بیزینس خود را در کمتر از ۱۰ دقیقه توضیح دهید؛ بهترین کاری که می توانید بکنید این است که بروید و بوم مدل کسب و کارتان را بیاورید!

بوم مدل کسب و کار ( Business Model Canvas) یک ابزار مدیریتی و کارآفرینانه استراتژیک است که به شما اجازه می‌دهد مدل کسب و کار خود را توصیف، طراحی و ابداع کرده یا آن‌ را به چالش کشیده و یا تغییر دهید.

این بوم یک جدول است که بخش‌های مختلف یک محصول یا ایده شامل ارزش پیشنهادی، زیرساخت‌ها، مشتری‌ها و منابع درآمد را مشخص می‌‌کند. از معروفترين و مشهورترين تعاريف بوم مدل کسب و کار مربوط به شخصی به نام الکساندر استروالدر می‌باشد.

الکساندر استروالدر بوم مدل کسب و کار را اینگونه تعریف می کند :

ابزاری مفهومی است که شامل مجموعه‌ای از عناصر و ارتباط آن‌ها بوده و منطق شرکت جهت درآمدزايي را نشان مي‌دهد.

تعريف استروالدر و بوم مدل کسب و کار پيشنهادي وي از توجه و استقبال قابل توجهي برخوردار شده است. به طوري که امروزه در اکثر شرکت هاي موفق جهان و رويدادهاي استارتاپي از آن به عنوان تابلوي راهنمايي براي جهت دهي مسير کارشان استفاده مي کنند.

 


 

اجزاي بوم مدل کسب و کار استروالدر

 

این بوم شامل ۹ جزء می باشد . این ۹ جزء در تصویر زیر نشان داده شده است :

اجزای بوم مدل کسب و کار

 

اکنون به تشریح هر یک از این اجزا می پردازیم :

 

۱- بخش های مشتريان

اولین بخش هر بوم مدل کسب و کار است . جزء سازنده بخش‌هاي مشتري، گروه هاي مختلفي از افراد يا سازمان‌هايي را تعريف مي‌نمايد که شرکت قصد دستيابي و خدمت به آن‌ها را دارد. مشتريان قلب هر بیزینس را تشکيل مي‌دهند. بدون وجود مشتري هيچ شرکتي نمي‌تواند در بلند مدت دوام آورد.

بخش انتخاب مشتریان مدل کسب و کار

 

مهم‌ترين سوالاتي که در اين قسمت مطرح مي‌شوند:

  • ما براي چه کساني ارزش خلق مي کنيم؟
  • مهم‌ترين مشتريان ما چه کساني هستند؟

 

 

۲-ارزش هاي پيشنهادی

یکی از مهمترین اجزای بوم مدل کسب و کار است . جزء سازنده ارزش هاي پيشنهادي بسته اي از محصولات و خدمات است که براي بخش مشتري خاص ارزش خلق مي‌کند. ارزش پيشنهادي دليل ترجيح يک شرکت نسبت به ساير شرکت‌ها توسط مشتري است. هر ارزش پيشنهادي متشکل از بسته اي منتخب از محصولات و يا خدمات است که نياز هاي يک بخش خاص از مشتريان را برآورده مي‌نمايد. بنابراين ارزش پيشنهادي، مجموعه يا بسته اي از منافع است که شرکت به مشتريان پيشنهاد مي‌دهد.

مهم‌ترين سؤالات اين بخش عبارتند از:ارزش پیشنهادی کسب و کار

  • چه ارزش هايي را به مشتريان ارائه مي کنيم؟
  • به حل کدام مشکل مشتريان خود کمک مي کنيم؟
  • چه نياز هايي از مشتريان را برآورده مي کنيم؟
  •  چه بسته اي از محصولات و خدمات را به هر بخش مشتري پيشنهاد مي کنيم؟

 

۳-کانال های توزيع

جزء سازنده کانال ها بيان گر اين است که شرکت به‌منظور ارائه ارزش پيشنهادي موردنظر به بخش‌هاي مشتريان هدف خود، چگونه با آن‌ها ارتباط برقرار نموده و به آن‌ها دسترسي دارد. کانال هاي ارتباطي، توزيع و فروش، واسط ميان يک شرکت و مشتريان آن است. کانال های توزیع نقطه تماس با مشتري هستند و نقش مهمي در تجربه مشتري ايفا مي‌کنند.

 

سؤال هايي که در اينجا مطرح مي‌گردد:کانال های توزیع بیزینس پلن

  •  بخش‌هاي مختلف مشتريان چه کانال هايي را براي دسترسي به ما ترجيح مي‌دهند؟
  •  هم اکنون چگونه به آن‌ها دسترسي داريم؟
  •  ما چگونه آن‌ها را با برنامه روزمره زندگي مشتري هماهنگ مي سازيم؟

 

 

۴-روابط با مشتريان

عنصر ارتباط با مشتري يعني اين‌که چطور يک بنگاه وارد بازار مي‌شود، به مشتري هايش دست پيدا مي‌کند، و چطور با آن‌ها رابطه برقرار مي‌کند. استفاده از اينترنت و فناوري اطلاعات منجر به کاهش هزينه، يافتن فرصت‌هاي بهتر بازار و بهبود عملکرد فناوري اطلاعات در بخش ارتباط مشتري مي‌شود.

 

سوالاتي که در اينجا مطرح است:بخش ارتباط با مشتریان بوم کسب و کار

  •  هر يک از بخش‌هاي مشتريان ما انتظار برقراري و حفظ چه نوع ارتباطي را دارند؟
  •  کدام يک از روابط را ايجاد کرده ايم؟
  • اين ارتباطات چگونه با ساير اجزاي بیزینس پلن ما هماهنگ شده‌اند؟

 

۵-جريان‌های درآمدی

اگر مشتريان قلب یک بیزینس باشند، جريان‌هاي درآمدي شريان‌ هاي آن را تشکيل مي‌دهند. شرکت بايد از خود بپرسد که هر بخش مشتري واقعا براي چه ارزشي تمايل به پرداخت پول دارد؟ در صورتي که شرکت به اين سؤال پاسخ درستي دهد، قادر به ايجاد يک يا چند جريان درآمدي براي هر بخش مشتريان مي‌شود.

 

سوالاتي که برای تکمیل این قسمت از بوم مدل کسب و کار مطرح مي گردند عبارتند از:

جریان های درآمدی مدل کسب و کار

  •  مشتريان ما واقعا براي چه ارزشي تمايل به پرداخت پول دارند؟
  •  آن‌ها در حال حاضر براي چه چيزي پول پرداخت مي‌کنند؟ چگونه پول مي پردازند؟
  • ترجيح مي‌دهند چگونه پول بپردازند؟
  • هر جريان درآمدي چه سهمي از کل درآمدها را به خود اختصاص مي‌دهد؟

 

 

۶-منابع کليدی

جزء سازنده منابع کليدي مهم‌ترين دارايي هاي مورد نياز براي عملکرد صحيح کسب‌ و کار را تشريح مي‌کند. اين منابع، شرکت را قادر مي سازد که ارزش پيشنهادی خود را خلق و ارائه نمايد، به بازارها دست يابد، ارتباط با بخش‌های مشتری را حفظ و کسب درآمد کند.

منابع کلیدی بوم بیزینس مدل

 

سوالاتي که در اين زمينه مطرح مي گردند عبارتند از:

  • ارزش هاي پيشنهادي ما به چه منابع کليدي نياز دارد؟
  • کانال هاي توزيع نيازمند چه منابعي است؟
  • براي ارتباط با مشتريان بايد چه منابعي را در نظر بگيريم؟
  • ايجاد جريان‌هاي درآمدي به چه منابعي احتياج دارد؟

 

 

۷-فعاليت‌های کليدی

جزء سازنده فعاليت‌هاي کليدي، مهم‌ترين کارهاي مورد نياز براي ایفای عملکرد صحيح را تشريح مي‌کند. اين فعاليت ها مهم‌ترين اقداماتي هستند که يک شرکت بايد انجام دهد تا عملکرد موفقي داشته باشد.

همانند منابع کليدي، فعاليت‌هاي کليدي نيز براي خلق و ارائه ارزش پيشنهادي، دست يابي به بازارها، حفظ ارتباط با مشتري و کسب درآمد ضروري مي‌باشند و همچون منابع کليدي، بسته به نوع مدل کسب‌ و کار ، فعاليت‌های کليدی نيز متفاوت هستند.

 

مهم‌ترين سوالاتي که در اينجا مطرح مي‌شود :

فعالیت های کلیدی بوم کسب و کار

  •  ارزش هاي پيشنهادي ما به چه فعاليت‌هاي کليدي اي نياز دارند؟
  •  کانال هاي توزيع نيازمند چه نوع فعاليت‌هاي کليدي اي هستند؟
  •  براي ارتباط با مشتري بايد چه فعاليت‌هاي کليدي اي را در نظر بگيريم؟
  •  ايجاد جريان‌هاي درآمدي به چه فعاليت‌هاي کليدي اي احتياج دارد؟

 

۸-شرکای کلیدی

جزء سازنده شرکاي کليدي در بوم مدل کسب و کار ، شبکه‌ای از تأمين‌کنندگان و شرکا را توصيف مي‌کند که باعث عملکرد صحيح مدل کسب‌ و کار مي‌شوند. شرکت‌ها به دلايل مختلفي براي خود شريک برمي گزينند و مشارکت ها سنگ بناي بسياري از مدل هاي کسب‌ و کار مي گردند. شرکت‌ها به‌منظور بهينه کردن مدل‌ هاي کسب‌ و کار خود، کاهش ريسک و يا کسب منابع، اقدام به ايجاد ائتلاف هايي مي‌کنند.

سوالاتي که در اين زمينه مطرح می‌شود:شرکای کلیدی مدل کسب و کار

  • شرکاي کليدي ما چه کساني هستند؟
  •  تأمين‌کنندگان کليدي ما چه کساني هستند؟
  •  کدام يک از منابع کليدي را از طريق شرکا به دست مي آوريم؟
  • کدام يک از فعاليت‌هاي کليدي را شرکاي ما انجام مي‌دهند؟

 

 

۹-ساختار هزينه‌ها

ساختار هزينه‌ها، تمام هزينه‌هايي را تشريح مي‌کند که اجرای مدل کسب‌ و کار با خود به همراه دارد. اين جزء سازنده، مهم‌ترين هزينه‌هايي را که حين اجراي يک مدل کسب‌ و کار خاص ايجاد مي‌شود را توصيف مي‌کند.

خلق و ارائه ارزش، حفظ ارتباط با مشتري و ايجاد درآمد، همگي با خود هزينه‌هايي را به همراه دارند. پس از تعريف منابع کليدي و شرکاي کليدي در بوم مدل کسب و کار مي‌توان گفت چنین هزينه‌هايي را می توان به سادگي محاسبه نمود. اما برخي مدل‌ هاي کسب‌ و کار هزينه محورتر از بقيه هستند.

سوالاتي که در اين قسمت مطرح مي‌گردند:جریان های هزینه ای مدل بیزینسی

  • مهم‌ترين هزينه‌هاي ما چيست؟
  •  گران‌ترين منابع کليدی کدام مواردند؟
  •  گران‌ترين فعاليت‌های کليدی کدام ها مي‌باشند؟

 

 

 

 

 

 

 

Sending
User Review
0 (0 votes)

Leave A Reply

Your email address will not be published.