کیفیت زندگی کاری(QWL)

زمان تقریبی برای مطالعه : ۸ دقیقه

 

رضایت شغلی

کیفیت زندگی کاری (Quality of working life) یااختصارا QWL یکی از اساسی ترین مباحث رفتار سازمانی و مدیریت منابع سازمانی بشمار می آید.فارغ از مقام شغلی ، ناخشنودی از شرایط کاری یا به بیان دیگر کیفیت زندگی کاری، افراد و به تبع آن سازمان را تحت تاثیر قرار میدهد.بطور کلی میتوان گفت امروزه قدرت اقتصادی هر کشوری به نیروی انسانی کارآمد و توانا بستگی دارد که با بهره گیری از تکنولوژی های روز ، سهمی در پیشرفت کشور خود داشته باشد.چه بسا کشورهایی که منابع غنی انرژی و ذخایرطبیعی دارند اما به سبب ناکارآمدی افراد و متخصصان ، سهمی در اقتصاد جهان ندارند.پس میتوان اینگونه بیان کرد که : ” هر چه نیروی انسانی ؛ کارآمد تر و با بهره وری بیشتری فعالیت نماید ، راه برای توسعه اقتصادی هموارتر خواهد شد.”

 

 

یکی از فاکتورهایی که به شدت بر روی کارآمدی و بهره وری کارکنان در سازمان تاثیرگذار هست ؛ کیفیت زندگی کاری است.سرخوردگی ، خشم کارکنان و نارضایتی از محیط کار هزینه هایی زیادی را برای خود فرد و سازمان ایجاد میکند. شرکت هایی که به سنجش و افزایش خشنودی اهمیت نمیدهند با کاهش بهره وری ، ناتوانی در جذب و نگهداری کارکنان با کیفیت و مستعد مواجه میشوند که نتیجه ی آن چیزی جز افزایش هزینه ها و کاهش حاشیه سود نهایی شرکت نیست.به همین دلیل ، مدیران به دنبال شناسایی این عوامل در همه ی سطوح سازمان خود میباشند.

تعریف چندان دقیقی از کیفیت زندگی کاری ارائه نشده است و ما به جمله ی زیر بسنده میکنیم :

شاید بتوان گفت هر تصور و برداشتی که از محیط کار در ذهن ما شکل میگیرد ، چیزی از جنس کیفیت زندگی کاری است.

نکته ای که باید به آن اشاره کرد این است که کیفیت زندگی کاری و رضایت شغلی به یک معنا نیستند و نباید آن ها را به جای یکدیگر استفاده کرد.رضایت شغلی یکی از ثمرات و نتایج بهبود کیفیت زندگی کاری است.

 

وقتی از کیفیت زندگی کاری سخن می گوییم چه چیزی به ذهن شما می آید؟

۱- آیا اهمیت منابع انسانی به خوبی در سازمان من ، درک شده است؟
۲-آیا صبح با انرژی در محیط کار حاضر میشوم؟
۳-آیا از صرف ناهار در کنار همکاران لذت میبرم؟
۴-آیا در سازمان به هم نشینی و فعالیت های ورزشی خارج از ساغات اداری اهمیت داده میشود؟
۵-ملاک پیشرفت در سازمان شایسته سالاری است یا رابطه با مدیر؟
و …

 

رفتارسازمانی

 

عوامل موثر در کیفیت زندگی کاری

 

عوامل بسیاری بر روی کیفیت زندگی کاری تاثیرگذار است که لزوما همه ی آن ها مادی نیستند.محققان بسیاری عوامل موثر مختلفی را به سلیقه ی خود مورد توجه قراردادند اما هیچ یک ، فرمول مشخصی را برای اندازه گیری کیفیت زندگی کاری ارائه نکرده اند.بنابراین به نظر میرسد ، بررسی ومطالعه ی عوامل مختلف برای بررسی مفهوم کیفیت زندگی موثر باشند.

 

در ادامه به بررسی تعداد نظریه در مورد کیفیت زندگی کاری میپردازیم

 

  • تئوری های مختلف

هکمن و الهام (۱۹۷۶) عواملی را بنام احتیاجات رشد روانشناسانه معرفی کردند.عواملی که میتوانند در بهبود کیفیت زندگی کاری موثر باشند.این عوامل عبارتند از :

  • تنوع در مهارت ها Working of life
  • شناخت دقیق از وظیفه محول شده
  • شناخت اهمیت وظیفه محول شد
  • داشتن اختیار در سازمان

 تیلور (۱۹۷۹) در مقایسه با مدل قبل ، عوامل قابل ملموس تری را ارائه کرد. او عوامل دیگری نظیر وضعیت پرداختی به کارکنان ، ساعت ها و شرایط کاری ،…. را موثر در کیفیت زندگی کاری بیان کرد.عوامل دیگری که تیلور به آن ها اشاره کرد:

 

  • داشتن قدرت و اختیار شخصی(حریم خصوصی کارکنان در سازمان)Human resources
  • شرکت دادن کارکنان در تصمیم گیری های سازمان
  • برابری و مساوات(وجود عدالت در سازمان)
  • وجود فرصت هایی برای رشد و پیشرفت کارکنان

 

وار و همکاران (۱۹۷۹) در تحقیقی ، مجموعه ای از عوامل به هم پیوسته را که در کیفیت زندگی کاری موثر هستند را در نظر گرفتند :

 

  • رضایت زندگی
  • درک اهمیت وظیفه محوله(هویت شغلی)
  • ایجاد محرک و انگیزه برای کارکنان
  • داشتن سلامت روان خوب

 میرویس و لالر (۱۹۸۴) عوامل زیر را به عنوان عوامل بنیادی در تحقق کیفیت زندگی کاری ایده آل به حساب می آورد:

 

  • ایجاد مکانیزم هایی برای رشد و پیشرفت شخصیorganizational behavior
  • دفاع از حقوق افراد
  • وجود عدالت در سازمان
  • محیط کاری امن (داشتن امنیت شغلی)

در اینجا باید این نکته را بیان کنیم که لزوما وجود عوامل بالا ، منجر به بهبود کیفیت زندگی کاری نمیشوند.در حقیقت رابطه ی علت و معلولی بین عوامل بالا و کیفیت زندگی کاری برقرار نمی باشد.بلکه فقط میتوان گفت نبود عوامل مزبور ، باعث ناخشنودی از شرایط کار میشود و یا هرچقدر در تحقق عوامل بالا تلاش شود ، کیفیت زندگی کاری نیز بهبود می یابد.(داشتن ضریب همبستگی)

 

بطور خلاصه ، در حالت کلی میتوان گفت کیفیت زندگی کاری به عوامل زیر بستگی دارد:

 

  • محیط فیزیکی کار
  • تنش در محیط خانوادگی و کار
  • رضایت یا عدم رضایت از حقوق پرداختی
  • انجام فعالیت های دوستانه در خارج از ساعات اداری(برنامه هایی مانند برگزاری جشن تولد یا مسابقات ورزشی)
  • ایجاد مکانیزم مشخصی برای تشویق و تنبیه کارکنان
  •  زمان کاری مناسب
  • ایجاد ارتباط کلامی بین مدیر سازمان و سایر کارکنان
  • توجیه هر کدام از کارکنان در این رابطه که شغل هر یک در تحقق اهداف سازمان بسیار مهم و کارساز است.(دادن هویت شغلی به افراد)
  • بهبود زندگی کاری در سازمان
  • ایجاد فرصت هایی برای پیشرفت در سازمان

بهبود بهره وری کارکنان

نتایج و ثمرات بهبود کیفیت زندگی کاری

 

مدیریت میتواند با تشکیل تیم های ویژه بررسی مشکلات موجود در میان کارکنان و با برقراری ارتباط با آن ها و تشکیل جلسات مختلف به ارائه راهکارهایی جهت ارتقا وضعیت موجود بپردازد.با توجه به اینکه کیفیت زندگی کاری و عملکرد شغلی رابطه معنی داری با هم دارند (همبستگی مثبت) ، میتوان با ارتقا سطح کیفیت زندکی کاری کارکنان از طریق افزایش حقوق و مزایا ، بوجود آوردن محیط کاری امن و بهداشتی عملکرد شغلی کارکنان را افزایش داد. در زیر به مواردی از نتایج بهبود کیفیت زندگی کاری اشاره کردیم.

  •  رضایت شغلی
  •  نگهداری از کارکنان با استعداد
  •  کاهش غیبت و کم کاری
  •  درگیری بیشتر کارکنان با کارهای روزمره
  •  خوش رویی با مشتری و افزایش مشتریان شرکت
  •  افزایش اعتبار شرکت
  •  کمک به صمیمیت بیشتر بین کارکنان شرکت
  •  افزایش اعتبار شرکت بین رقیبان
  •  توسعه ی بازار فروش

 

 

 

Sending
User Review
0 (0 votes)

Leave A Reply

Your email address will not be published.